7 mei 2014

Blijvende aandacht en ondersteuning voor gezinnen met schulden

 

Heel wat Vlaamse gezinnen hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Dat blijkt uit de cijfers van de 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling in Vlaanderen, verzameld door het Vlaams Centrum Schuldenlast. In 2013 kregen ongeveer 66.000 gezinnen ondersteuning voor schuldbemiddeling, dat aantal ligt in dezelfde grootorde als in 2012. “Verschillende oorzaken liggen aan de basis van schulden, ongeveer 50% van de gezinnen kampt bijvoorbeeld met aanpassingsschulden (schulden als gevolg van ziekte, jobverlies of scheiding) en ongeveer 55% met overlevingsschulden (het inkomen voldoet niet om de uitgaven te betalen)”, aldus minister Vandeurzen. 

Dagelijkse uitgaven, kredietschulden en schulden bij overheidsdiensten

In 2013 kregen 65.894 gezinnen een bepaalde vorm van ondersteuning om hun schulden aan te pakken. Heel wat van die huishoudens ondervonden problemen om hun dagelijkse uitgaven (tijdig) te betalen. 52,24% van de gezinnen kreeg bijvoorbeeld te maken met energieschulden en/of schulden uit nutsvoorzieningen, 42% had telecomschulden, 41,70% had gezondheidsschulden en 32,07% had huurschulden. Vooral de stijging van telecomschulden en huurachterstal, met respectievelijk bijna 13 % en 7 % ten opzichte van 2011 is opvallend. (suggestie) Anderzijds kampten diverse gezinnen met achterstallige kredietschulden zoals leningen op afbetaling (32,15%), kredietopeningen (26,00%), aankopen op afbetaling (17,13%) en hypothecaire kredieten (6,60%). Ook schulden bij diverse overheidsdiensten kwamen vaak voor, denk hierbij aan fiscale schulden (36,92%), OCMW-schulden (26,00%), strafrechtelijke boetes (22,97%) en schulden t.a.v. de sociale zekerheid (13,04%).

Overlevings- en aanpassingsschulden 

Volgens de analyse van de gegevens zijn er diverse oorzaken waardoor mensen in moeilijkheden geraken. Zo blijkt dat 55,27% van de gezinnen met “overlevingsschulden” kampt. Dat zijn schulden die mensen maken om te “overleven” en waarbij hun inkomen niet toereikend is om de noodzakelijke uitgaven te kunnen betalen. 51,63% van de ondersteunde gezinnen raakte in de problemen omdat hun levenswijze niet in overeenstemming was met de inkomsten. 48,98% kampte dan weer met een tekort aan administratieve vaardigheden. Tenslotte zijn de aanpassingenschulden een belangrijke schuldoorzaak. Dat zijn schulden als gevolg van ziekte (van zichzelf, de partner of een persoon ten laste), van (echt)scheiding en van jobverlies (van zichzelf of van de partner). Het gaat om 49,89% van de gezinnen. 

Kwetsbare doelgroepen

Een aantal specifieke groepen zijn sterk vertegenwoordigd in de schuldhulpverlening. Onder andere de alleenwonenden (44,45%), de eenoudergezinnen (18,37%) en de huurders (80,59%) zijn kwetsbaar. Eén op twee ondersteunde personen (49,05%) beschikte hoogstens over een diploma secundair onderwijs; het aandeel niet-werkenden bedroeg 2/3 (66,74%). Bijna de helft van de cliënten (43,98%) ondervond problemen met de geschreven Nederlandse taal. Verder moeten we vaststellen dat 13,52% van de geregistreerde kinderen in de leeftijdsklasse 0-3 jaar valt. Dat is een verontrustend cijfer. Om de kinderarmoede te bestrijden, is het belangrijk dat we die groep blijvend aandacht geven om de cirkel van de armoede van de ene generatie naar de volgende te doorbreken.

Hulpverleningsvormen 

Gezinnen en personen met financiële problemen kunnen ondersteuning krijgen bij het beheer van hun budget en/of bij de afbetaling van hun schulden. Dat gebeurt onder de vorm van budgetbegeleiding, budgetbeheer, schuldbemiddeling of collectieve schuldenregeling. Daarvoor kunnen ze terecht bij één van de 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling (OCMW’s, OCMW-verenigingen en CAW’s). 

 

Opvallend is dat veel gezinnen in de hulpverlening met een complexe problematiek kampen, 1 op 2 (33.831) krijgt een combinatie van verschillende hulpverleningsvormen.

24.440 gezinnen ontvangen enkel ondersteuning bij het beheer van hun budget. Ofwel kregen ze budgetbegeleiding (dan beheren ze hun budget zelf en krijgen ze steun en advies van een maatschappelijk werker), ofwel budgetbeheer (dan neemt de maatschappelijk werker het beheer van de inkomsten en uitgaven geheel of gedeeltelijk over).

Naast dergelijke ondersteuning krijgen 23.720 gezinnen bijkomend ook schuldbemiddeling. Dan onderzoekt de instelling voor schuldbemiddeling de schulden, werkt ze een afbetaalplan uit met de schuldeisers uitwerkt en volgt ze dat ook op.

10.670 gezinnen zijn verwikkeld in een procedure collectieve schuldenregeling. Dat is een gerechtelijke procedure voor gezinnen met een overmatige schuldenlast die de gevolgen daarvan niet meer de baas kunnen. Terwijl een schuldbemiddelaar hun schuldenberg aanpakte, bood de instelling voor schuldbemiddeling hen bijkomend budgetbegeleiding, budgetbeheer en/of schuldbemiddeling aan.

Tenslotte krijgen 13.611 gezinnen enkel schuldbemiddeling, zonder bijkomende hulp bij het beheer van hun budget.

VCS

Het Vlaams Centrum Schuldenlast is het ondersteunings- en expertisecentrum inzake schuldenproblematiek. Het treedt ook op als het steunpunt voor de 322 erkende instellingen voor schuldbemiddeling. Het VCS besteedt vooral aandacht aan de preventieve aanpak en de ondersteuning van de schuldhulpverlening onder meer door een gericht vormingsaanbod.

Buddyproject

Het CAW Limburg startte in 2012 samen met OCMW Beringen, Bilzen, Diepenbeek, Hasselt, Heusden-Zolder, en Sint-Truiden met een buddywerking. Opgeleide vrijwilligers bieden, op initiatief van en in afstemming met een hulpverlener van een Limburgs OCMW of CAW, ondersteuning aan gezinnen die in financiële en/of administratieve hulpverlening zijn.  Zo staan cliënten minder zwak in de maatschappij en breidt het sociaal netwerk waar ze op terug kunnen vallen uit. De taken die de vrijwilliger opneemt zijn divers, al naargelang de nood die er is, zoals budgetvriendelijk leren winkelen, papieren helpen ordenen. De buddy kan ook mee stappen naar diensten om bepaalde administratie in orde te brengen. De hulpverlener tracht door de inschakeling van de vrijwilliger binnen een lopend begeleidingstraject de mensen vaardigheden aan te leren en hen zelf stap voor stap (terug) verantwoordelijkheid te laten opnemen voor hun duurzaam budgetmanagment. Momenteel zijn er 26 buddy’s actief in Limburg. 

 
 

Volg mij ook via

Volg mij op Flickr

Agenda

woensdag, 20 september 2017
donderdag, 21 september 2017
donderdag, 21 september 2017